In 2025 stond de Kinderrechtenhelpdesk van Defence for Children Nederland 1.225 kinderen bij van wie de rechten werden geschonden of onder druk stonden. We ontvingen veel vragen over dakloosheid en onderwijs, met een opvallende toename van thuiszitters: kinderen die niet naar school gaan. Ongeveer een derde van de vragen kwam van ouders, een derde van professionals en zo’n 10% rechtstreeks van kinderen zelf. Daarmee blijft de helpdesk een belangrijke en laagdrempelige voorziening voor iedereen met vragen over kinderrechten.

Dak- en thuisloosheid en onderwijs

De meeste vragen gingen over gezag en omgang, armoede en onderdak en jeugdhulp en kinderbescherming. Vaak zijn kinderen de dupe van conflicten binnen gezinnen of vastlopende procedures in de jeugdzorg. We horen regelmatig dat de mening van kinderen zelf onvoldoende wordt gevraagd en meegenomen.

Veel vragen gingen over dak- en thuisloosheid. Kinderen kwamen onverwacht op straat te staan, bijvoorbeeld na een scheiding van ouders, het aflopen van een huurcontract of bij terugkeer uit het buitenland. Zij belandden in tijdelijke of ongepaste huisvesting of verbleven in een auto, garagebox of bij familie of bekenden – plekken waar zij niet langdurig kunnen blijven. Gemeenten kunnen vaak niet voldoende ondersteunen. Beschikbare opvang betekent soms ook dat ouders en kinderen van elkaar gescheiden worden, wat niet in het belang van kinderen is en niet in lijn met hun kinderrechten.

In het vierde kwartaal ontvingen we opvallend meer vragen over onderwijs en thuiszitters. Ouders melden dat hun kind na een conflict met school niet meer welkom is in de klas. Soms start de school snel een verwijderingsprocedure zonder eerst zorgvuldig te onderzoeken wat er is gebeurd. Zelfs wanneer ouders in bezwaar gelijk kregen, lukt het niet altijd om hun kind weer terug op school te krijgen. Hierdoor krijgen sommige kinderen langdurig geen onderwijs. Voor Defence for Children Nederland is dit reden om in 2026 te onderzoeken wat hier misgaat en of de praktijk in lijn is met het VN-Kinderrechtenverdrag.

Erbarmelijke omstandigheden in asielopvang en Chávez-dakloosheid

In 2025 ontving Defence for Children Nederland, net als in voorgaande jaren, veel vragen over migratierecht, met name over asiel en gezinshereniging. Ook de omstandigheden in de opvang en het niet kunnen vinden van onderdak zijn veelgehoorde problemen. Door de opvangomstandigheden kunnen kinderen slecht slapen of leren, voelen ze zich onveilig en komt hun ontwikkeling in het gedrang.

Een nieuwe ontwikkeling is de zogenoemde Chávez-dakloosheid: situaties waarin vooral moeders zonder Nederlandse nationaliteit, maar met Nederlandse kinderen, geen toegang krijgen tot noodopvang of maatschappelijke opvang. Hoewel ze rechtmatig in Nederland verblijven en bij een gemeente ingeschreven zijn, worden zij als ‘zelfredzaam’ gezien en krijgen vaak geen opvang. In de praktijk komen ze met hun kinderen op straat terecht.

Defence for Children Nederland ziet dat deze kwetsbare gezinnen vastlopen tussen regels en het woningtekort. Daarom onderzoeken we deze situatie in 2026 verder, zodat we ouders beter kunnen ondersteunen en duidelijk kunnen informeren over kinderrechten en de stappen die zij kunnen zetten.

Laagdrempelige toegang tot het recht voor kinderen

De Kinderrechtenhelpdesk geeft gratis juridisch advies en ondersteuning aan kinderen en gezinnen wanneer kinderrechten worden geschonden of dreigen te worden geschonden. Als advocaat van alle kinderen komen wij op voor hun rechten. Of het gaat om kinderen zonder onderwijs, kinderen van wie het recht op wonen onder druk staat of kinderen die lang wachten op passende jeugdhulp: wij luisteren, denken mee en komen in actie waar nodig.

Carrie van der Kroon, manager communicatie, public affairs en kinderrechtenhelpdesk bij Defence for Children Nederland, vertelt:

"Achter elke vraag schuilt een kind: een kind dat niet gehoord wordt, waarvan de rechten worden geschonden of dat vastloopt in procedures en systemen. Onze Kinderrechtenhelpdesk zet zich in om hun stem te laten horen en hun rechten daadwerkelijk te beschermen. In 2026 staan we ook weer klaar voor alle kinderen, families en professionals die vragen hebben over kinderrechten en besteden we bijzondere aandacht aan de signalen die wij ontvangen over wonen en onderwijs."

Hulp nodig?

Heb je een vraag over kinderrechten? Of heb je te maken met een schending van jouw rechten of die van een kind in jouw omgeving? Lees meer over onze kinderrechtenhelpdesk of neem contact met ons op.